ตามรอยเขื่อนพระราชา

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชเป็นกษัตริย์ที่มีสายพระเนตรยาวไกล เล็งเห็นว่าน้ำและไฟเป็นปัจจัยสำคัญในการดำรงชีวิตพระองค์ท่านทรงมีพระราชดำรัสเห็นชอบกับทางรัฐบาลในสมัยนั้นว่า ควรมีเขื่อนเพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้และเพื่อทำการผลิตการแสไฟฟ้าให้เพียงพอต่อความต้องการของประชาชน

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงวางศิลาฤกษ์เขื่อนภูมิพล 24 มิถุนายน 2504

การไฟฟ้ายันฮี ซึ่งเป็นรัฐวิสาหกิจด้านไฟฟ้าในขณะนั้น (ก่อนจะมีการควบรวมกับการลิกไนต์และ การไฟฟ้าตะวันออกเฉียงเหนือ เป็น การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย) เป็นผู้รับผิดชอบในการก่อสร้างเขื่อนยันฮี ในปี พ.ศ. 2496 ซึ่งต่อมาได้รับพระราชทานพระปรมาภิไธยชื่อเขื่อนว่า ‘เขื่อนภูมิพล’ ในปี พ.ศ. 2500

จนกระทั่ง ปี พ.ศ. 2507 การดำเนินการก่อสร้างเสร็จเรียบร้อยแล้ว พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ ทรงเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดเขื่อนเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2507 และพระองค์ได้ทรงพระราชดำรัสในวันประกอบพิธีเปิดไว้ดังนี้

“เราเห็นพ้องกับรัฐบาลว่าโครงการเอนกประสงค์โครงการแรกของประเทศไทยนี้เป็นจุดเริ่มต้นในการพัฒนาเศรษฐกิจก้าวใหม่ให้ไพศาลออกไป ปัจจุบันน้ำเป็นปัจจัยหล่อเลี้ยงชีวิต และน้ำกับไฟฟ้าส่งเสริมความเจริญก้าวหน้าของชีวิต เมื่อพลเมืองเพิ่มมากและเร็วก็ต้องเพิ่มน้ำและไฟฟ้าให้ทันความต้องการของพลเมือง”

เขื่อนภูมิพลแห่งนี้เป็นเขื่อนเอนกประสงค์ขนาดใหญ่ และเป็นเขื่อนคอนกรีตโค้งที่ใช้ในการกักเก็บน้ำเพื่อการเกษตร และยังเป็นแหล่งผลิตไฟฟ้าที่สำคัญของประเทศไทย โดยมีกำลังการผลิตไฟฟ้าได้ประมาณปีละ 1,062 ล้านกิโลวัตต์-ชั่วโมง นอกจากนั้น ในปัจจุบันเขื่อนภูมิพลยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญของประเทศไทย ที่มีนักท่องเที่ยวไปเยือนมาแล้วราว 27 ล้านคน